जनताको अपेक्षा पूरा गर्न नसकेको बामपन्थी राजनीति

२१६ पटक पढिएको

जय बहादुर सिंह

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा बामपन्थी आन्दोलनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। समानता, सामाजिक न्याय, वर्गीय शोषणको अन्त्य र समतामूलक समाज निर्माण गर्ने उद्देश्यसहित अघि बढेको यो आन्दोलनले लामो समयसम्म जनताको विश्वास र समर्थन पाएको थियो। संघर्ष, आन्दोलन र परिवर्तनका विभिन्न चरणहरूमा बामपन्थी शक्तिहरूले अग्रणी भूमिका खेलेका थिए। यही कारणले जनताले परिवर्तनको आशा बोकेर बामपन्थी दलहरूलाई सत्तासम्म पुर्‍याएका थिए। तर समयसँगै परिस्थिति बदलिँदै गयो। पछिल्ला वर्षहरूमा बामपन्थी दलहरू जनताको अपेक्षा पूरा गर्न असफल हुँदै गएको आरोप बढ्दै गएको छ। एक समय जनताको आशा र भरोसाको केन्द्र बनेका दलहरू आज आलोचना र असन्तोषको घेरामा परिरहेका छन्।बामपन्थी आन्दोलनको मूल आधार समानता र न्यायको राजनीति हो। गरिब, श्रमिक र उत्पीडित वर्गको पक्षमा उभिने प्रतिबद्धता नै यसको मुख्य विशेषता हो। तर व्यवहारमा ती आदर्शहरू पूर्ण रूपमा लागू हुन सकेनन्। भाषण र घोषणापत्रमा जनताको अधिकार र विकासको कुरा गरिए पनि व्यवहारिक परिणाम अपेक्षाअनुसार देखिन सकेन।

सत्ता सञ्चालनको क्रममा बामपन्थी दलहरूले सुशासन, आर्थिक विकास र सामाजिक न्यायको क्षेत्रमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गर्न सकेनन् भन्ने आलोचना बढ्दै गएको छ। बेरोजगारी, महँगी, गरिबी, शिक्षा र स्वास्थ्यका समस्या आज पनि जनताको जीवनमा गम्भीर चुनौतीका रूपमा रहेका छन्।विशेषगरी युवापुस्ताको अपेक्षा पूरा गर्न नसक्नु ठूलो समस्या बनेको छ। देशभित्र रोजगारीको पर्याप्त अवसर नहुँदा लाखौँ युवा वैदेशिक रोजगारीको खोजीमा विदेशिन बाध्य भएका छन्। देशको उत्पादनशील शक्ति विदेश पलायन भइरहँदा विकास र समृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न झन् कठिन भएको छ।

यससँगै बामपन्थी दलहरूभित्र देखिएको गुटबन्दी, आन्तरिक विवाद र नेतृत्व संघर्षले पनि संगठनलाई कमजोर बनाएको छ। पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास कमजोर हुँदै जाँदा नेतृत्वमा नयाँ पुस्ताको प्रवेश सीमित भएको छ। पुरानै नेताहरूको वर्चस्व कायम रहँदा संगठनमा नवीन सोच र ऊर्जा अभाव देखिन थालेको छ।

जनताले परिवर्तनको राजनीति अपेक्षा गरेका थिए, तर व्यवहारमा पुरानै शैलीको सत्ता संघर्ष र स्वार्थ केन्द्रित राजनीति देखिन थालेपछि निराशा बढेको छ। जब राजनीतिक दलहरू जनताको वास्तविक समस्याभन्दा पनि आन्तरिक शक्ति संघर्षमा व्यस्त हुन्छन्, तब जनताको विश्वास कमजोर हुन थाल्छ।

अर्कोतर्फ, भ्रष्टाचार र सुशासनका प्रश्नहरू पनि बामपन्थी राजनीतिका लागि चुनौती बनेका छन्। पारदर्शिता र उत्तरदायित्वको कमीले जनताको विश्वासमा असर पुर्‍याएको छ।

आजको समाजमा जनताले नारा र आदर्श मात्र होइन, व्यवहारिक परिणाम पनि खोजिरहेका छन्। विकास, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुशासन जस्ता क्षेत्रमा प्रत्यक्ष सुधार देख्न चाहन्छन्। यदि राजनीतिक दलहरूले यी अपेक्षाहरू पूरा गर्न सकेनन् भने जनताको समर्थन क्रमशःकमजोर हुँदै जान्छ।पछिल्ला निर्वाचन परिणामहरूले पनि यही सन्देश दिएका छन्। जनताले राजनीतिक दलहरूको कार्यशैलीलाई नजिकबाट मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्। अपेक्षा पूरा गर्न नसक्ने दलहरूलाई जनताले विकल्प खोज्ने संकेत देखाएका छन्।यस अवस्थामा बामपन्थी दलहरूका लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा आत्मसमिक्षा हो। आफ्ना कमजोरीहरू स्वीकार गर्दै संगठनलाई सुधार गर्ने, नेतृत्वलाई नवीकरण गर्ने र जनताको वास्तविक आवश्यकतासँग जोडिएको नीति निर्माण गर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

नेपाली समाजको यथार्थ, युवापुस्ताको आकांक्षा र बदलिँदो विश्व परिस्थितिलाई ध्यानमा राखेर नयाँ सोच र कार्यशैली अपनाउन सके मात्र बामपन्थी राजनीति पुनः जनताको विश्वास जित्न सक्षम हुन सक्छ।

अन्ततः लोकतन्त्रमा जनताको विश्वास नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। जनताको अपेक्षा पूरा गर्न नसक्ने राजनीति दीर्घकालसम्म टिक्न सक्दैन। त्यसैले बामपन्थी दलहरूका लागि अहिलेको चुनौती स्पष्ट छ—जनताको विश्वास पुनः प्राप्त गर्ने कि क्रमशः कमजोर हुँदै जाने।